Tkanininy 8% lub 4% PA, reszta PES to wysoka wytrzymałość na ścieranie
lechowski / 25.11.2021

Na co zwracać uwagę, gdy wybieramy tkaninę obiciową?

Podczas wyboru tkaniny do naszego mebla tapicerowanego można nabawić się bólu głowy. Opasłe wzorniki tkanin, z tysiącem rodzajów, faktur, kolorów, składów, właściwości, splotów nie pomagają nam w wyborze tej najlepszej dla nas tkaniny. Utarło się, że najkorzystniejsze dla nas są tkaniny lub dzianiny z włókien naturalnych. Związane jest to z ewolucją. Wszystko,  co naturalne, jest dla nas przyjazne i przyjemne w dotyku. W przypadku odzieży, ma to sens, ale czy na pewno jest to ważne w przypadku tkanin obiciowych?

Parametry techniczne tkaniny

Tkaniny obiciowe które stosujemy do tapicerowania powinny charakteryzować się wytrzymałością oraz odpornością na ścieranie. Właściwości tkaniny zależą w głównej mierze od surowców z których została wykonana to znaczy grubość nici, rodzaj splotu czy też ilości osnowy.

Co możemy znaleźć w parametrach technicznych tkaniny?

  • gramatura tkaniny, oznacza gęstość tkaniny która jest zależna od grubości i zagęszczenia nitek. Gramatura określana jest w m2 no i oznacza ciężar tkaniny na metr kwadratowy.
  • wytrzymałość na rozciąganie. Ten parametr określa do jakiego stopnia możemy rozciągnąc tkaninę zanim ta się nie rozerwie. Wartość podaje się osobno dla wątku i nitki osnowy.
  • odporność na tarcie na sucho i mokro  określana w skali od 1 do 5, gdzie 5 oznacza najwyższą odporność tkaniny na tarcie, a 1 praktycznie jej brak. Test przeprowadza się na dwóch przyrządach gdzie w jednym odbywa się tarcie na sucho natomiast w drugim na mokro. Wynik uzależniony jest od tego jak bardzo zmienił się kolor tkaniny testowanej w stosunku do tkaniny nietestowanej.
  • skłonność do mechacenia i pilingu - to skłonność do tworzenia się małych kulek na powierzchni tkaniny. Kulki tworzą się podczas normalnego użytkowania mebla kiedy to powstają wystające włókna które tworzą supełki. W szczególności narażone są tkaniny poliestrowe oraz syntetyczne. Skłonność tkaniny do mechacenia i pillingu określana jest w skali od 1 do 5, gdzie 5 oznacza wyjątkową odporność, a 1 całkowity brak odporności i dużą skłonność do mechacenia.
  • wytrzymałość na ścieranie - parametr ten mierzony jest tak zwanym testem Martindale’a. Test polega na pocieraniu tkaniny w specjalnym urządzeniu gdzie tkanina wkładana jest pomiędzy dwa krążki wykonane z papieru ściernego tam pod stałym naciskiem jest nim traktowana aż do momentu jej uszkodzenia / przetarcia. Czas trwania takiego testu może wynosić nawet do kilku dni. Parametr ten podawany jest w jednostce zwanej cyklem lub suwem np.40 tysięcy cykli. Wynik ten pozwala nam określić wytrzymałość tkaniny i co oczywiste im wynik wyższy tym tkanina bardziej wytrzymała / odporna.
    Jeśli sama tkanina wytrzyma ponad 50 tysięcy cykli jest uważana za tkaninę bardzo wytrzymałą. Na rynku tkanin możemy spotkać tkaniny z wytrzymałością przekraczającą ponad 100 000 cykli. Nie należy jednak przykładać aż tak ogromnej wagi do tego wskaźnika i stawiać go jako główny parametr przy wyborze tkaniny. Głównym wyznacznikiem i parametrem powinien być nasz gust i ocena wzrokowa gdyż nawet tkaniny posiadające wskaźnik przetarcia na poziomie dużo niższym niż 50 000 cykli są tkaninami naprawdę bardzo trwałymi i prawdę mówiąc jeśli nie zostaną one uszkodzone mechanicznie (np. Ostry przedmiot) to będą nam służyły i cieszyły oko przez długie lata.
  • odporność na UV (światło) - ten parametr pozwala nam stwierdzić jak szybko kolor tkaniny spłowieje od promieni słonecznych. Określana w skali od 1 do 8, gdzie 8 oznacza wyjątkową odporność tkaniny na utratę koloru pod wpływem światła, a 1 jej całkowity brak. Tkaniny których współczynnik odporności wynosi 6 lub więcej są idealnym wyborem jako tkaniny na zewnątrz. Natomiast w warunkach domowych wynik 5 uważany jest za najwyższy. Tkaninę która poddawana jest testowi umieszcza się w specjalnej komorze i wystawia na światło o wysokim natężeniu. Po wykonanym badaniu próbkę porównuje się z próbka która tego testu nie przechodziła. Wynik testu uzależniony jest

W zależności od przeznaczenia tkanin możemy spotkać się jeszcze z takimi terminami jak:

  • testy na niepalność lub trudnopalność (wymagane często np. w lokalach użytkowych takich jak kino, restauracje itp.)
  • stopień rozciągania. Tkanina zostaje umieszczona w maszynie na której przeprowadza się test rozciągania. Pod wpływem nacisku tkanina jest rozciągana tak długo aż nitki zostaną zerwane. Wynik powyżej 600 N zaliczany jest do kategorii 1 najwyższej  natomiast wynik poniżej 250 N, do 4 najgorszej kategorii oznaczając minimalną wytrzymałość na rozciąganie.
  • odporność na rozdzieranie. Pomiędzy zaciski użyte do badania umieszcza się tkaninę z rozdarta linią po środku. Wynikiem tego badania jest nacisk siły jaką trzeba przyłożyć by rozedrzeć materiał. Tkaniny, które przeszły test z wynikiem powyżej 40 N, zaliczane są do kategorii 1 czyli najwyższej pod względem wytrzymałości na rozdzieranie. Natomiast wynik poniżej 15 N zaliczany jest do kategorii 5 ej, która oznacza całkowity brak wytrzymałości na rozdzieranie.
  • atest higieniczny czyli test na nieszkodliwość dla skóry oraz zdrowia człowieka.

Jedną z ważniejszych właściwości materiału jest sposób pielęgnacji i stopień trudności jego czyszczenia. Na rynku dostępnych jest wiele tkanin w technologiach takich jak "Maxi clean", "Cleanboo itp. Są to tak zwane tkaniny hydrofobowe czyli takie które nie wchłaniają wody ani żadnych płynów. Rozlana ciecz można po prostu zgarnąć szmatka. Materiały te są bardzo łatwe w czyszczeniu. Plamy z kawy, ketchupu, długopisu lub inne zabrudzenia dają się łatwo usunąć przy pomocy wilgotnej ściereczki.

Na co zwracamy uwagę, gdy wybieramy tkaninę lub dzianinę obiciową?

Po pierwsze, użytkowników mebli, interesuje, czy tkanina dobrze się czyści, po drugie czy jest wytrzymała, dalej, czy jest odporna na mechacenie, czyli pilling oraz czy nie blaknie pod wpływem światła słonecznego.

Zwracam uwagę, że każda tkanina się brudzi. Nie ma takich, które się nie brudzą. Są za to takie, które możemy łatwo doczyścić. Czasami, wyłącznie przy pomocy wody i papierowego ręcznika.

Tkanina z systemem hydrofobowym Aquaclean, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Fot. Tkanina z systemem hydrofobowym Aquaclean, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Co wspólnego z tymi pożądanymi przez użytkowników mebli cechami, wypisanymi powyżej, ma skład zastosowanych w tkaninie włókien?

Praktycznie rzecz biorąc, od niego zależy ile czasu będziemy mogli cieszyć się meblem tapicerowanym z tkaniną wciąż cieszącą oko, bez przebarwień i nadal będącą przyjemną w dotyku tapicerką. To właśnie rodzaj włókien współdecyduje, czy tkanina będzie odporna na przetarcia, światło, pilling oraz, czy ma właściwości hydrofobowe (włókna nie wchłaniają lub wchłaniają w minimalnym stopniu płyny a więc i zabrudzenia).

Tkanina 100% poliestrów (skład 100% PES / poliestrów) po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Fot. Tkanina 100% poliestrów (skład 100% PES / poliestrów) po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Charakterystyka tkanin z włókien naturalnych

Wszystkie tkaniny z włókien naturalnych, niezależnie od ich pochodzenia, można scharakteryzować w sposób następujący:

  • tkaniny te mają problem z odpornością na działania mechaniczne (dość łatwo przecierają się lub mechacą),
  • mają problem z higroskopijnością (chłoną płyny razem z zabrudzeniami np. bawełna, len, jedwab, wełna- higroskopijność na poziomie około 25%), bardzo trudno jest je doczyścić, czasami jest to wręcz niemożliwe,
  • pod wpływem wilgoci gniją, pojawia się pleśń (len, bawełna, jedwab) lub się filcują (wełna),
  • pod wpływem światła, żółkną, ulegają degradacji, rozkładowi,
  • potrafią pękać na zagięciach i się przecierać (len),
  • są nieodporne na mole (bawełna, wełna, jedwab)
  • za to są przyjazne naszemu ciału, czasami jednak mogą uczulać (wełna).
Tkanina z włókien naturalnych (skład 60% WO / wełna). Widoczne plamy po próbie usunięcia zabrudzeń z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Fot. Tkanina z włókien naturalnych (skład 63% CO / bawełna, 37% Li / len). Widoczne plamy po próbie usunięcia zabrudzeń z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Tkanina z włókien naturalnych (skład 63% CO / bawełna, 37% Li / len). Widoczne plamy po próbie usunięcia zabrudzeń z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Fot. Tkanina z włókien naturalnych (skład 60% WO / wełna). Widoczne plamy po próbie usunięcia zabrudzeń z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Patrząc powyżej, można dojść do wniosku, że włókna naturalne mogą nam sprawić sporo problemów. Posiadając kanapę w tego typu tkaninach, musimy być bardziej ostrożni w trakcie jej użytkowania. W zamian kanapa odwdzięczy się nam przyjemnym i naturalnym dotykiem. Ale, czy w przypadku krzeseł to właśnie ten element zawierający doświadczenia użytkownika w kontekście wrażeń dotykowych?

Jak w tym kontekście radzą sobie tkaniny z włókien syntetycznych?

Mówiąc o włóknach syntetycznych mam na myśli włókna poliestrowe (PES), polipropylenowe (PP), poliakrylowe (PAC), poliamidowe (nylon, PA), poliuretanowe (PU- powłoka ekoskóry).

Tkanina skóropodobna w kolorze białym (ekoskóra), powłoka zewnętrzna w 100% poliuretanowa (skład 100% PU), po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz tuszu z długopisu

Fot. Tkanina skóropodobna w kolorze białym (ekoskóra), powłoka zewnętrzna w 100% poliuretanowa (skład 100% PU), po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz tuszu z długopisu

Charakterystyka tkanin z włókien syntetycznych

  • wszystkie włókna syntetyczne są sporo tańsze od włókien naturalnych (decyduje o tym pochodzenie, włókna syntetyczne są ropopochodne, dodatkowo PP jest tańszy nawet wśród innych włókien syntetycznych, jest lekki- 1,5 razy lżejszy od PES, ma to znaczenie, bo włókna kupuje się na kilogramy),
  • wszystkie mają niski poziom higroskopijności (PES- 0,05%, PP-0,01%, PA-5%), w więc są hydrofobowe, oznacza to, że dobrze się czyszczą, bo włókna te nie wchłaniają zabrudzeń, znajdują się one między włóknami, skąd można je usunąć, przy pomocy wody z szarym mydłem i gąbki,
  • syntetyczne tkaniny pillingują się (mechacą-powodem jest elektrostatyka) ale nie musi być to zbyt uciążliwe (np. PES-pilling 5 w skali 1-6, ekoskóry PU-nie pillingują się wogóle),
  • mogą mieć  zadowalającą odporność na światło słoneczne (nie blakną, np. PES-5 w skali 1-8, PAC-6, jeśli  kanapa ma stanąć w świetle słonecznym, dobrze aby miała domieszkę PAC lub była z PU),
  • mogą mieć wysoką wytrzymałość na ścieranie (szczególnie PES, PA, PU),
  • mole w ogóle nie są zainteresowane tymi włóknami.
Tkanina welurowa (skład 100% PES / poliestrów), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Fot. Tkanina welurowa (skład 100% PES / poliestrów), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Tkanina (skład 100% PP / polipropylenu), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Fot. Tkanina (skład 100% PP / polipropylenu), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Tkanina (skład 84% PES /  poliestrów, 8% CO / bawełny, 8% PAC / poliakrylu), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po

Fot. Tkanina (skład 84% PES / poliestrów, 8% CO / bawełny, 8% PAC / poliakrylu), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Tkanina (skład 92% poliestrów [PES], 8% poliamidu - nylonu [PA] ), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Fot. Tkanina (skład 92% poliestrów [PES], 8% poliamidu - nylonu [PA] ), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Tkaniny łatwe w czyszczeniu

Kiedy pytamy o tkaniny z systemami ułatwiającymi czyszczenie, takimi jak na przykład: tkaniny z systemem Aquaclean, tkaniny z systemem Magic Home, czy tkaniny z systemem Cleanaboo, zależy nam aby tkanina dobrze się czyściła. Łatwe czyszczenie tych tkanin wynika z nadania włóknom i całym tkaninom właściwości hydrofobowych.

Tkanina z systemem hydrofobowym Cleanaboo+, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Fot. Tkanina z systemem hydrofobowym Cleanaboo+, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Tkanina z systemem hydrofobowym Magic Home, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Fot. Tkanina z systemem hydrofobowym Magic Home, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Tkanina z systemem hydrofobowym Aquaclean, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Fot. Tkanina z systemem hydrofobowym Aquaclean, po czyszczeniu plam zrobionych czerwonym winem, olejem oraz długopisem

Syntetyczne włókna mają hydrofobowość w swojej naturze.

Hydrofobowość - co to takiego?

Hydrofobowość to skłonność cząsteczek chemicznych do odpychania od siebie cząsteczek wody. Jest to szczególny przypadek solwofobowości, gdy rozpuszczalnikiem jest woda. W ujęciu makroskopowym hydrofobowość to właściwość powierzchni materiału polegająca na niezwilżalności przez wodę.

Hydrofobowe są zwykle cząsteczki nie mające momentu dipolowego (są apolarne). Typowym przykładem związków hydrofobowych są węglowodory. Istnieją cząsteczki, które są jednocześnie hydrofilowe i hydrofobowe, gdyż na jednym końcu posiadają grupy polarne, a na drugim niepolarne. Taka właściwość nazywa się amfifilowością.
Źródło: https://pl.wikipedia.org/wiki/Hydrofobowość

Podział minerałów ze względu na hydrofobowość:

  • silnie hydrofobowe (np. parafina, siarka, rtęć, talk)
  • średnio hydrofobowe (np. siarczki, węgiel kamienny, kasyteryt, ilmenit)
  • słabo hydrofobowe (np. fluoryt, szelit, diament, złoto)
  • hydrofilowe (np. gips, kwarc, kalcyt, dolomit, anhydryt, magnetyt, hematyt, halit)

Wynika z tego, że takie włókna jak polipropylen PP lub poliestry PES, same w sobie mają wysoki stopień hydrofobowości. Np. PP- 0,01%, PES-0,05% higroskopijności. Praktycznie włókna te nie wchłaniają płynów. Oznacza to, że tkaniny z tych włókien jesteśmy w stanie doczyścić przy pomocy wody z mydłem i gąbki.

Podsumowanie

1. Tkaniny takie, które posiadają w swoim składzie 100% polipropylenu (PP) mają nieprzyjemny woskowy chwyt ale w zamian stosunkowo niską cenę, niską, bo na poziomie 0,01% higroskopijność  (praktycznie każdą plamę da się doczyścić),  wytrzymałość na ścieranie według PN,  kwalifikuje te tkaniny do grupy tkanin, przeznaczonych do intensywnego użytkowania, nieznacznie się pillingują, posiadają wysoką odporność na światło.

Tkanina w brązowym kolorze po czyszczeniu. Na ciemnym kolorze zabrudzenia są jeszcze mniej widoczne

Fot. Tkanina w brązowym kolorze po czyszczeniu. Na ciemnym kolorze zabrudzenia są jeszcze mniej widoczne

2.Tkaniny takie, które posiadają włókna w 100% z poliestrów (PES), mają bardzo wysoką odporność na ścieranie, przeznaczone są do intensywnego użytkowania, pilling mają na poziomie 5 w skali do 6, odporność na światło na poziomie 5 w skali do 8, higroskopijność 0,05% (wysoka hydrofobowość, co sprawia, że prawie zawsze je doczyścimy).

Tkanina 100% poliestrów (PES) po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

Fot. Tkanina 100% poliestrów (PES) po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz kresek zrobionych długopisem

3.Tkaniny takie, które posiadają w składzie 8% bawełny (CO), 8% poliakrylu (PAC) oraz 84% poliestrów (PES), mają wytrzymałość na ścieranie, pozwalającą na zastosowanie w warunkach intensywnego użytkowania, odporność na światło na poziomie 6 w skali do 8 (można postawić kanapę przy oknie), hydrofobowość pozwala praktycznie tkaninę doczyścić z każdej plamy, pillinguje się nieznacznie.

Tkanina (84% poliestrów PES, 8% bawełny CO, 8% poliakrylu PAC), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

Fot. Tkanina (84% poliestrów PES, 8% bawełny CO, 8% poliakrylu PAC), po czyszczeniu z plam z czerwonego wina, oleju oraz po długopisie

4.Tkanininy 8% lub 4% PA, reszta PES to wysoka wytrzymałość na ścieranie, trochę spada odporność na światło, bo PA żółknie, pilling na znośnym poziomie, wysoka hydrofobowość, poza tłuszczami (tu znowu PA słabo sobie radzi).

Tkanininy 8% lub 4% PA, reszta PES to wysoka wytrzymałość na ścieranie

Fot. Tkanininy 8% lub 4% PA, reszta PES to wysoka wytrzymałość na ścieranie

5.Ekoskóry posiadające w podkładzie CO z PES, powłoka w 100% PU to bardzo wysoka odporność na ścieranie, brak pillingu, wysoka odporność na światło, dobrze się czyści. Na zarzuty, że pęka, proponuję aby do czyszczenia nie używać: nafty, benzyny, acetonu (zmywacz do paznokci), terpentyny a tkanina będzie nam za to wdzięczna.

Ekoskóry posiadające w podkładzie CO z PES, powłoka w 100% PU to bardzo wysoka odporność na ścieranie

Fot. Tkanina skóropodobna (ekoskóra), powłoka zewnętrzna w 100% poliuretanowa (PU), przedstawiony fragment po czyszczeniu plam z czerwonego wina, oleju oraz tuszu z długopisu

Ekoskóra, na której podjęto intensywne próby usunięcia śladów po permanentnym flamastrze i długopisie, przy pomocy acetonu

Fot. Ekoskóra po intensywnie przebiegającej próby usunięcia plam przy pomocy acetonu

Ekoskóra, na której podjęto intensywne próby usunięcia śladów po permanentnym flamastrze i długopisie, przy pomocy acetonu. Widoczne ślady zniszczenia powłoki poliuretanowej (popękania). Aceton usuwa plamy ale podobnie jak nafta, benzyna lub terpentyna stwarza niebezpieczeństwo zniszczenia powłoki. Zniszczenia powłoki mogą się ujawnić nie od razu a dopiero po pewnym czasie.